Faza katagenu jest krótkim, przejściowym etapem cyklu wzrostu włosa, który następuje po fazie anagenu i poprzedza fazę telogenu. W warunkach fizjologicznych trwa około 2–3 tygodni i obejmuje jedynie około 1% wszystkich włosów na skórze głowy. W tym okresie dochodzi do zahamowania aktywności mitotycznej komórek macierzy włosa, stopniowego zaniku dolnej części mieszka włosowego oraz oddzielania cebulki od brodawki skórnej. Proces ten stanowi naturalny element cyklu życia włosa i nie jest objawem choroby.

Rozpoznanie włosów znajdujących się w fazie katagenu wyłącznie na podstawie oględzin jest praktycznie niemożliwe. Diagnostyka opiera się przede wszystkim na badaniach trychologicznych, takich jak trichogram, fototrichogram oraz trichoskopia. Trichogram umożliwia ocenę cebulek wyrwanych włosów pod mikroskopem, gdzie włosy katagenowe wykazują charakterystyczną kurczącą się cebulkę, zmniejszoną pigmentację oraz brak pełnej osłonki korzenia. W przeciwieństwie do włosów anagenowych są one krótsze i znajdują się w stadium regresji, jednak nie posiadają jeszcze typowej maczugowatej cebulki charakterystycznej dla telogenu. Podczas badania trichoskopowego ocenia się  gęstość włosów, ujścia mieszków włosowych, grubość łodyg oraz cechy świadczące o ewentualnych chorobach skóry głowy. Sama obecność włosów katagenowych nie stanowi kryterium rozpoznania schorzenia, ponieważ ich niewielki odsetek jest zjawiskiem fizjologicznym. Nieprawidłowości mogą być podejrzewane dopiero wtedy, gdy liczba włosów w fazie katagenu jest zwiększona lub współwystępuje z nadmiernym wypadaniem włosów, zmianami zapalnymi skóry głowy albo innymi nieprawidłowościami cyklu wzrostu. 

Prawidłowa analiza proporcji włosów w poszczególnych fazach cyklu umożliwia różnicowanie fizjologicznego cyklu wzrostu od chorób prowadzących do nadmiernego wypadania włosów i stanowi istotny element diagnostyki zaburzeń owłosienia.