Łysienie plackowate (alopecia areata) jest przewlekłą, niezakaźną chorobą autoimmunologiczną, w której układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe znajdujące się w fazie wzrostu (anagenu).

Charakterystyczną cechą schorzenia jest nagłe pojawienie się jednego lub wielu dobrze odgraniczonych ognisk utraty włosów, najczęściej na owłosionej skórze głowy, choć zmiany mogą obejmować również brodę, brwi, rzęsy oraz inne okolice ciała. Podstawą rozpoznania jest dokładny wywiad medyczny oraz badanie kliniczne skóry głowy. Ogniska łysienia mają zwykle okrągły lub owalny kształt, a skóra w ich obrębie pozostaje gładka, bez blizn, zaniku mieszków włosowych czy wyraźnych cech stanu zapalnego. U części osób przed pojawieniem się zmian występuje świąd, pieczenie lub delikatne mrowienie skóry.

Choroba może rozwijać się nagle, a tempo utraty włosów jest często szybkie. Za najbardziej charakterystyczne cechy uznaje się włosy wykrzyknikowe (zwężające się u nasady), czarne kropki będące pozostałościami złamanych włosów, żółte kropki odpowiadające ujściom mieszków wypełnionych keratyną i łojem, krótkie włosy odrastające oraz włosy ułamane. Współwystępowanie tych zmian pozwala z dużą dokładnością potwierdzić rozpoznanie i ocenić aktywność procesu chorobowego.